Ayurveda Principes

Ayurveda, ookwel ayurvedische geneeskunde, is een systeem van traditionele geneeswijzen afkomstig uit het Indiase subcontinent en een vorm van alternatieve geneeswijzen. De oudst bekende ayurvedische teksten zijn het Suśruta Saṃhitā en het Charaka Saṃhitā. Deze klassieke Sanskriet geneeswijze encyclopediën zijn de fundamenten en formele verzamelwerken van Ayurveda.

In de Middeleeuwen ontwikkelden ayurveda beoefenaars een aantal medicenale toepassingen en chirurgische procedures voor de behandeling van verschillende ziektes. Hedendaagse praktijken die van de ayurvedische geneeswijze afstammen worden gezien als een deel van de alternatieve of complementaire geneeswijzen.

In de klassieke Sanskriet literatuur wordt Ayurveda de ‘wetenschap van de 8 componenten’ genoemd, een classificatie die kannonikaal werd voor ayurveda. Deze componenten bestaan uit:

  • Kāya-chikitsā: “genezing van ziektes die het lichaam aantasten”
  • Kaumāra-bhtya: “behandeling van kinderen”
  • Śhalya-chikitsā: Chirurgie, “verwijdering van enige substantie die het lichaam binnengedrongen is (als in verwijdering van splinters etc.)
  • Śālākya-tantra: “genezing van ziektes van het oog of oor etc.”
  • Bhūta-vidyā: “genezing van geestelijke ziekten vermoedelijk veroorzaakt door geestesinvloeden”
  • Agada-tantra: “doctrine van tegengif”
  • Rasayana-tantra: “doctrine van elixers”
  • Vājīkaraa tantra: “doctrine van afrodisiaca”

Principes en terminologie

Aangezien Ayurveda de generieke term voor ‘traditionele geneeswijzen’ in India is, kan het zo zijn dat de eigenlijke praktijk zeer verschilt. Bijvoorbeeld kan het zo zijn dat men focust op de historische fundamenten van de vroegste ayurvedische teksten uit de vroege eeuwen van de hedendaagse jaartelling, of men gebruikt een veel etnografischer perspectief waarin men focust op vormen van traditionele geneeswijzen die in het hedendaagse India voorkomen. Net als bij veel geneeswijzen uit de klassieke oudheid heeft Ayurveda historisch gezien de toenadering gezocht tot het opsommen van de lichamelijke bestandsdelen in het raamwerk van de 5 klassieke elementen (aarde, water, vuur, lucht en ether) en betreffende de zeven ‘weefsels’ (plasma (rasa dhātu), bloed (rakta dhātu), vlees (māmsa dhātu), vet (medha dhātu), bot (ashti dhātu), merg(majja dhātu) en voorplantings (śukra dhātu)

Ayurveda benadrukt de balans tussen drie basiselementen (dosa), analoog aan klassiek humorisme: Vayu/Vata (lucht & ruimte – “wind”), pitta (vuur & water – “gal”) en kapha (water & aarde – “slijm”). Een ayurvedische theorie stelt dat elk mens een unieke combinatie van dosas, welke iemands temperament en karakter bepalen, bezit. Elk mens heeft een natuurlijke systeem toestand, oftewel een combinatie van deze drie elementen, waarbij men een balans zou moeten zoeken in het structureren van zijn of haar gedrag of omgeving om de elementen die men tekort komt aan te vullen. Een andere visie, ook aanwezig in antieke literatuur, stelt dat een gemoedsbalans gelijk staat aan gezondheid en dat de persoon bij wie bepaalde gemoedstoestanden de overhand hebben verhoudingsgewijs ongezond zijn en dat dit niet hun natuurlijke karakter is.

In de Ayurveda zijn een twintigtal fundamentele kwaliteiten die inherent zijn aan alle bestandsdelen. Deze zijn samengesteld in tien paren van antoniemen: zwaar/licht, koud/warm, zalvend/droog, flauw/scherp, stabiel/beweeglijk, zacht/hard, niet-slijmerig/slijmerig, zacht/ruw, minutieus/grof, vast/vloeibaar.

Een essentieel element van de ayurvedische geneeswijze is het verzekeren van de juiste functie van kanalen (strotas) die de vloeistoffen van een punt naar een ander transporteren, aangezien gesteld wordt dat een gebrek aan gezonde strotas reuma, epilepsie, autisme, verlamming, stuiptrekkingen en krankzinningheid veroorzaken. Ayurvedisch artsen induceren zweten en schrijven behandelingen op basis van stoom voor met de bedoeling deze kanalen te openen en de dosas, die de blokkades veroorzaken en tot de ziekte leiden, te verdunnen.

Hindoeïsme en Boedhisme zijn van invloed geweest op de ontwikkeling van veel van de centrale ideeën van ayurveda – voornamelijk diens fascinatie met balans, in Boedhisme bekend als Madhyathmaka (Sanskrit madhyatmika). Een balans wordt benadrukt; het onderdrukken van natuurlijke drangen wordt als ongezond gezien, waarbij wordt geclaimed dat dit tot ziekte leidt. Echter, er wordt wel op gewezen dat men binnende grenzen van gematigde balans en afmetingen moet blijven. Bijvoorbeeld wordt er nadruk gelegd op het matigen van voedselinname, slaap en geslachtsgemeenschap.

Beoefening

Ayurvedische artsen benaderen diagnoses door gebruikt te maken van alle vijf de zintuigen. Horen wordt gebruikt om de conditie van ademen en praten te observeren. Het onderzoek van dodelijke punten, oftewel marman marma is hier van speciaal belang. Ayurvedisch artsen beschouwen het fysieke en mentale bestaan samen met persoonlijkheid als een eenheid, waarbij elk element de capaciteit heeft om andere te be:invloeden. Een van de fundamentele aspecten van ayurvedische geneeswijze is om dit in ogenschouw te nemen tijdens diagnose en therapie.

Hygiëne speelt een centrale rol bij de ayurvedische geneeskunde. Hygiënisch leven houdt in het regelmatig wassen, poetsen van de tanden, huidverzorging en het wassen van de ogen.

Ayurveda benadrukt het gebruik van medicijnen en behandelingen op basis van planten. Honderden medicijnen gebaseerd op planten worden gebruikt, inclusief cardamom en kaneel. Enkele dierlijke producten worden ook gebruikt, bijvoorbeeld melk, botten en galstenen. Hiernaast worden vetten voor consumptie en extern gebruikt. Mineralen zoals zwavel, arseen, lood, koper, sulfaat en goud worden ook volgens voorschriften geconsumeerd. De praktijk van het toevoegen van mineralen aan kruidenmedicijnen staat bekend als rasa shastra.

In enkele gevallen werd aclohol als een narcoticum gebruikt voor de verdoving van een patiënt tijdens een operatie. De opkomst van de Islam introduceerde opium als een verdovend middel. Zowel olie en teer werden gebruikt om bloeden te stoppen. Gesteld werd dat Traumatische bloedingen gestopt kunnen worden door middel van vier methodes: ligatie van de bloedvaten, uitbranding door hitte; plaatselijke toepassing van verschillende kruiden of dierlijke preparaten die stolling konden bevorderen; en verschillende medicenale preparaten die de bloedingen zouden remmen of de vaten zouden laten samentrekken. Verschillende oliën zouden kunnen worden gebruikt op verschillende wijzen, inclusief regelmatige consumptie als zijnde voedsel, zalving, smeren, voor hoofdmassages and voorgeschreven toepassing op geïnfecteerde plekken.

De beoefening van panchakarma is een therapeutische wijze van het elemineren van giftige elementen uit het lichaam.

Terwijl twee van de acht takken van de klassieke Ayurveda zich bezig houden met chirurgie, benadrukt de hedendaagse Ayurvedische theorie voornamelijk dat het opbouwen van een gezond stofwisselingssysteem, het bereiken van een goede vertering en een juiste uitscheiding tot vitaliteit leiden. Ayurveda focust ook op oefeningen zoals yoga en meditatie.

Geschiedenis

Ayurveda is een discipline die deel uit maakt van de upaveda oftewel “hulpkennis”. Het wordt behandeld als een supplement of appendix van de Vedas zelf, meestal of de Rigveda of de Atharveda. De samhita van de Atharvaveda zelf bezit 114 hymnes of incarnaties voor de magische genezing van ziekten. Er bestaan verscheidene legendarische beschrijvingen van de ‘oorsprong van ayurveda’, bijvoorbeeld dat de wetenschap ontvangen werd door Dhanvantari (of Divodasa) van Brahma. Traditie houdt tevens in dat een verloren text geschreven door de wijsgeer Agnivesh, een student van de wijze Bharadwaja, de geschriften van de ayurveda beïnvloedt heeft.

Er bestaan drie eerste principiële teksten over Ayurveda en zij dateren allemaal van het begin van onze jaartelling. Deze teksten zijn de Charaka Samhita, de Sushruta Samhita en de geneeskundige delen van de Bower Manuscripten (ookwel de Bheda SamhitaI). De chronologie van deze teksten is nog niet geheel duidelijk. De Charaka Samhita wordt vaak als eerste genoemd; ookal speelt het zich af in een periode van de 4e of 5e eeuw, kan het gebaseerd zijn op een origineel geschreven ergens tussen 100 v.C. en 100 n.C., wat zou betekenen dat het dateert van voor de twee andere teksten. De Sushruta Samhita was ergens tussen de 3e en 4e eeuw geschreven. Het Bower Manuscript zelf is van een bijzonder belang, aangezien het manuscript zelf antiek is, daterend uit ongeveer de 6e eeuw. De eerste vermelding van de naam Sushruta komt uit het Bower Manuscript. Het geneeskundige gedeelte van het Bower Manuscript bestaat uit een verzameling van recepten, welke verbonden zijn met een aantal antieke autoriteiten, en mogelijk gebaseerd op een oudere geneeskundige traditie beoefend tijdens de Maurya periode, de Charaka en Sushruta Samhitas antidaterend.

Het Bower Manuscript is ook van speciaal belang voor historici gezien de aanwezigheid van Indiase geneeskunde en haar concepten in Centraal Aziatisch Boedhisme. A.F.R. Hoernle bepaalde in zijn editie van 1897 dat de schrifgeleerde van de geneeskundige delen van het manuscript uit India afkomstig is, gebruikt makende van een noorderlijke variant van het Gupta script, welke geëmigreerd was en een Boedhistische monnik in een klooster in Kucha geworden was. De Chinese pelgrim Fa Hsien (337-422 n.C.) schreef over het gezondheidszorgsysteem van het Gupta rijk (320-550) en beschreef de institutionele benadering van de Indiase geneeskunde, ook zichtbaar in de werken van Charaka, welke vermeldt hoe een kliniek zou moeten worden uitgerust.

Er wordt gesteld dat deze vroege periode van traditionele Indiase geneeskunde koorts, hoesten, consumptie, diarree, waterzucht, abcessen, beroertes en huidziekten identificeerde. Behandeling van complexere aandoeningen zoals angina pectoris, diabetes, hypertensie en stenen begon ook in deze periode. Platische chirurgie, behandeling van botbreuken, amputaties, keizersnedes en het hechten van wonden was ook al bekend. Het gebruik van kruiden en chirurgische instrumenten werd wijdverspreid.

Het terrein van de Ayurveda bloeide tijdens de Indiase Middeleeuwen; Balhana, Sarngadhara en Bhavamisra verzamelden verschillende werken over Indiase geneeswijzen.

De geneeskundige werken van zowel Sushruta en Charaka wereden tevens tijdens de 8e eeuw vertaald naar het Arabisch. De 9e eeuwse natuurkundige Rhazes weas bekend met de tekst. De Arabische werken afgeleid van de Gupta tijd Indiase teksten bereikten uiteindelijk een Europees publiek aan het einde van de middeleeuwen. Het staat bekend dat in het Italië van de Renaissance de Branca familie van Sicilië en Gaspare Tagliacozzi (Bologna) beïnvloedt zijn door de Arabische perceptie op chirurgie technieken van Sushruta.

Britse natuurkundigen reisden naar India om te zien hoe rhinoplastie volgens inheemse methoden werd uitgevoerd. Jozeph Constantine Carpue heeft 20 jaar in India verbleven om plaatselijke plastische chirurgie methoden te bestuderen. Instrumenten beschreven in de Sushrita Samhita werden verder aangepast in de Westerse Wereld. Joseph Constantine Carpue lukte het om de ‘Indiase’ methoden van neuscorrectie uit te voeren en te publiceren in 1815.

Hedendaagse Status

India

Volgens sommige bronnen gebruikt tot een 80 procent van de bevolking van India een zeker soort van traditionele geneeswijzen, een categorie waartoe Ayurveda behoort.

In 1970 werd de Indiase Geneeskundige Centrale Raad Wet, welke tot doel heeft de kwalificatie om te behoren tot ayurveda te standaardiseren en welke zorgt voor geacrediteerde instituten voor haar onderzoek, aangenomen door het Parlament van India. In India zijn er meer dan instituten die ayurvedische geneeskundige opleidingen aanbieden. De Indiase regering ondersteunt onderzoek en educatie van ayurveda door vele wegen, zowel op nationaal als provinciaal niveau, en helpt tevens bij het institutionaliseren van traditionele geneeskunde zodat het onderzocht kan worden in de grootste steden. De door de overheid gefinancierde Centrale Raad voor Onderzoek in Ayurvedische Wetenschappen (CCRAS) is opgezet om de ayurveda te onderzoeken. Om biopiraterij en onetische patenten te bestrijden heeft de Indiase Regering in 2001 een Digitale Traditionele Kennisbibliotheek opgesteld als opslagplaats van 1200 preparaten van verschillende systemen van Indiase geneeswijze, zoals de ayurveda, unani en siddha. De bibliotheek heeft tevens 50 traditionele ayurveda boeken gedigitaliseerd.

De Centrale Raad van Indiase Geneeskunde (CCIM), een wettelijke instantie opgezet in 1971, onder het departement van Ayurveda, Yoga, Natuurgeneeskunde, Unani, Siddha en Homeopathie (AYUSH), Ministerie van Gezondheid en Familiewelzijn en de Regering van India, monitort hogere opleidingen van de ayurveda. Vele klinieken in stedelijk en landelijk gebied worden door professionals, gekwalificeerd bij deze instituten, lopende gehouden.